Museum Quai Branly Paris
Een gebouw zo fascinerend en uniek als zijn inhoud
Het is usance dat Franse presidenten een krachtig architectonisch en cultureel statement maken als blijvende erfenis van hun presidentschap. Verschillende politieke leiders hebben het voorbeeld gevolgd van Georges Pompidou die met het Centre Pompidou aanzet gaf tot deze traditie. Deze multifunctionele locatie in hartje Parijs is een vroeg meesterwerk van Richard Rodgers en Renzo Piano en huisvest onder andere de grootste collectie moderne kunst van Europa. Twee vergelijkbare statements zijn het Musée d’Orsay, een voormalig treinstation, en het Grande Louvre. Aan het eerste gaf Gae Aulenti onder het presidentschap van Giscard d’Estaing een nieuwe bestemming; president François Mitterand gaf opdracht tot de make-over van het Louvre met zijn glazen piramide en entree, ontworpen door I.M. Pei.
Het Musée du Quai Branly – in 2016 omgedoopt tot Musée du Quai Branly-Jacques Chirac ter ere van zijn grondlegger – is beslist geen uitzondering, wat de New York Times ertoe bewoog het museum te beschrijven als ”uitdagend, mysterieus en in hoge mate excentriek”. Rustend op palen op de linkeroever van de Seine, naast de Eiffeltoren, doet het museum denken aan een lange voetbrug die, geheel onverwacht, eerder op de rivier uitkijkt dan eroverheen spant. In het bovenste niveau van de gebolde gevel is een combinatie van schuine vensters en 29 raamloze dozen van verschillende omvang verwerkt die uitsteken over de gehele lengte van het middengedeelte. De wirwar die hierdoor gecreëerd wordt staat in zo’n schril contrast met de gladde ronding van het gebouw dat ze er op het eerste gezicht een mysterieuze toevoeging op lijkt.
Deze dozen zijn meer nog dan enig ander element een zichtbare signatuur van het museum. Geen enkele doos is hetzelfde. Ze verschillen zowel in afmeting als kleur: Trespa® Meteon®-gevelplaten – in een assortiment van massieve kleuren uiteenlopend van taupe tot oker en tal van rode en bruine tinten daartussen – bleken hiervoor bij uitstek geschikt. Hoewel de panelen sinds 2006 iedere dag blootgesteld zijn aan de weerselementen en het stedelijke milieu, zien de panelen er nog steeds ongerept en levendig uit, net zoals op de dag dat ze gemonteerd werden.
Deze overhangende, veelkleurige en strak belijnde dozen zijn geenszins simpele decoraties. Ze vormen een zeer originele kijk op het klassieke adagium ‘vorm volgt functie’ en vervullen een tweeledig doel: ze zijn niet alleen een architectonische metafoor voor de duizelingwekkende diversiteit van culturen die in het museum tentoongesteld staat, ze vormen ook een ideaal scala van intiemere tentoonstellingsruimten om specifieke artefacten en collecties te presenteren. Als zodanig vormen ze een ideale aanvulling op het open space-concept van het museum als geheel: de belangrijkste tentoonstellingsruimten zijn inderdaad ontworpen met de gedachte grenzen te vermijden en dompelen de bezoeker meteen onder in de buitengewone diversiteit van de tentoongestelde kunst.
NL/BE
